close

Prawdopodobnie znajdują się Państwo na niewłaściwej witrynie OBO-Bettermann. Mogą Państwo spróbować przejść do następującej wersji krajowej:

Systemy ochrony przeciwprzepięciowej i odgromowej

Ograniczniki przepięć tzw. ‘klasy B+C’ - o czym musisz wiedzieć?

  1. Jeżeli chcesz zakupić ogranicznik przepięć ‘B+C’ bez podanej wartości Iimp, zastanów się czy warto go w ogóle instalować.
  2. Jeżeli chcesz zakupić ogranicznik przepięć ‘B+C’ o wartości Iimp mniejszej niż 12,5kA, pamiętaj, że nie zawsze możesz go zainstalować.

Czym się kierować, kupując ogranicznik przepięć do instalacji elektrycznej? Jakie jest absolutne minimum, aby być w zgodzie z normami, Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury, firmą ubezpieczeniową i kieszenią klienta (inwestora)?

  1. Kupuj tylko te ograniczniki, których minimalne parametry oraz oznaczenia są zgodne z aktualnymi normami. Unikniesz konfliktu z przepisami budowlanymi oraz firmą ubezpieczeniową.
  2. Pamiętaj, że jeżeli budynek ma zewnętrzną instalację odgromową, obowiązkowa odporność ogranicznika przepięć na prąd udarowy Iimp = 12,5kA (10/350) na pole to absolutne minimum, o którym należy pamiętać.

Dotyczy to również ograniczników przepięć ‘B+C’.

Z czego wynika konieczność stosowania ochrony przeciwprzepięciowej.

Należy pamiętać o tym, że firmy ubezpieczeniowe są coraz bardziej świadome wymagań technicznych stawianych zabezpieczeniom instalacji elektrycznych, a podstawą tych wymagań są normy techniczne między innymi te, które dotyczą ochrony przeciwprzepięciowej.

Wymagania klientów (inwestorów), rodzaje budynków oraz różne dodatkowe okoliczności wymuszają konieczność stosowania odpowiednich zabezpieczeń przeciwprzepięciowych. Norma PN-HD 60364-5-534 określa, jaki ogranicznik przepięć jest potrzebny w konkretnych przypadkach oraz jakie parametry musi posiadać.

Ponadto, według polskich budowlanych regulacji technicznych należy ochronę przeciwprzepięciową stosować ZAWSZE, a mówi o tym Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 2002 r. zaktualizowane przez aktualne Rozporządzenie z 2017 r. Norma PN-HD 60364-5-534 jest powołana w tym Rozporządzeniu.

SPRAWDŹ czy ogranicznik przepięć (również tzw. ‘klasy B+C’) spełnia absolutne MINIMUM, jeżeli chodzi o wymagania odporności prądowej ograniczników przepięć Typu 1 (1+2) instalowanych na wejściu instalacji 3-fazowej według aktualnej normy PN-HD 60364-5-534.

Nie dostosowanie się do poniższych wymagań skutkuje brakiem zgodności instalacji elektrycznej z normą PN-HD 60364-5-534, a przez to również z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury. W momencie gdy urządzenia elektryczne ulegną awarii lub gdy nieodpowiednio dobrany ogranicznik przepięć będzie przyczyną pożaru, firma ubezpieczeniowa sięgnie po ten argument, żeby nie wypłacić odszkodowania.

W związku z tym, jeżeli zakupiliśmy ogranicznik przepięć tzw. ‘klasy B+C’, aby zastosować go zgodnie z normą PN-HD 60364-5-534, również musi spełniać poniższe wymagania.

 

 Budynki wymagające instalacji ograniczników Typu 1 (1+2) (zewnętrzna ochrona odgromowa lub zasilanie linią napowietrzną)

połączenie
 Prąd udarowy Iimp (10/350) na pole
układ ogranicznika
3+1 (3+NPE)
TN-S, TT, TN-C-S
4+0
TN-S, TN-C-S
3+0
TN-C, TN-C-S
 L-N  12,5 kA  nd  nd
 L-PE(N)  nd  12,5 kA  12,5 kA
 N-PE  50 kA  12,5 kA  nd
Uwaga. Są to minimalne parametry, absolutnie obowiązkowe zawsze wtedy gdy nie przeprowadzono kalkulacji ryzyka według normy PN-EN 62305-2. Parametry te odnoszą się do poziomu ochrony odgromowej LPL III-IV. Wartości odporności przy L-N i L-PE(N) mogą być obniżone do 5 kA, a N-PE do 20 kA, ale tylko w budynkach zasilanych linią napowietrzną, które nie posiadają ochrony odgromowej. 

SPRAWDŹ, czy ogranicznik przepięć (również tzw. ‘klasy B+C’) posiada prawidłowe oznaczenia zgodne z aktualną normą PN EN 61643-11.

O wszystkich wymaganiach dot. prawidłowych oznaczeń mówi norma PN-EN 61643-11, która jest podstawowym dokumentem technicznym dla producentów ograniczników przepięć. Według niej, typ ogranicznika musi być wyraźnie oznaczony zarówno na jego obudowie jak i w instrukcji instalacji. Obok oznaczenia typu, musi być podana wartość odporności prądowej. Brak zgodności oznaczeń ogranicznika z wymaganiami normy PN-EN 61643-11 może również być przedmiotem sporu z firmą ubezpieczeniową.

Jeżeli zakupiliśmy ogranicznik przepięć tzw. ‘klasy B+C’ to znaczy, że chcąc zainstalować go jako pierwszy stopień ochrony przepięciowej w budynku z ochroną odgromową lub z zasilaniem linią napowietrzną – musimy potraktować go jako ogranicznik Typu 1 (1+2) według klasyfikacji aktualnej normy PN-EN 61643-11. Ogranicznik ten musi w związku z tym również bezwzględnie spełniać wymagania w stosunku do prawidłowych oznaczeń.

Przykłady prawidłowych oznaczeń ograniczników Typu 1 (1+2). Oznaczenie Typu – T1 i T2 w kwadratach oraz wartości odporności Iimp i In. Taka symbolika oznacza, że ograniczniki przepięć spełniają wymagania dwóch typów jednocześnie - Typu 1 oraz Typu 2.

Przykład ogranicznika przepięć Typu 1 (1+2) zgodnego z wymaganiami norm.

Uniwersalny ogranicznik Typu 1 (1+2) do instalacji TN-S, TT i TN-C-S w budynkach z ochroną odgromową LPL III i IV oraz w budynkach bez systemu zewnętrznej ochrony odgromowej zasilanych linią napowietrzną. V50 3+NPE-280, nr kat. 5093526

Najczęściej występujące przypadki, to budynki, których poziom ochrony odgromowej to LPL III i IV (mogą nimi być np. budynki komercyjne, budynki mieszkalne, budynki biurowe). Z wymagań aktualnej normy PN-HD 60364-5-534 wynika, że w instalacjach tych budynków należy montować ograniczniki Typu 1 (1+2) o zdolności odprowadzania prądów udarowych (Iimp) wynoszącej PRZYNAJMNIEJ 12,5 kA na pole. Łącznie cały aparat musi mieć zdolność odprowadzania prądu udarowego przynajmniej 50 kA (Iimp [łącznie]).

Literatura

  1. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Paragraf § 183. 1. Punkt 10, oraz ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY I BUDOWNICTWA z dnia 14 listopada 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
  2. PN-EN 62305-2:2012 - Ochrona odgromowa - Część 2: Zarządzanie ryzykiem
  3. PN-HD 60364-5-534:2016-04 - Instalacje elektryczne niskiego napięcia - Część 5-534: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego - Odłączanie izolacyjne, łączenie i sterowanie - Urządzenia do ochrony przed przejściowymi przepięciami,
  4. PN-EN 61643-11:2013-06 - Niskonapięciowe urządzenia ograniczające przepięcia - Część 11: Urządzenia ograniczające przepięcia w sieciach elektroenergetycznych niskiego napięcia - Wymagania i metody badań.